Açık Kültür, Sosyal Bilimler

ABD’de Düşünce ve İfade Özgürlüğü : Chomsky

ABD düşünce ve ifade özgürlüğü açısından çok ileri noktada olduğu kabul edilen bir ülke. Gördüğümüz bazı örnekler bizi gerçekten şaşırtıyor. Başkanların belirli bir süre için seçilmesi, senato tarafından kısıtlanmış olmaları ve federal yapısı, basın özgürlüğü, sokak adaleti gibi birçok etken hükümetlerin keyfi uygulamalarına engel. Tüm bunlar düşünce özgürlüğünün ortaya çıkması için uygun bir ortam sağlıyor. İktidarı veya herhangi bir şeyi eleştirmek bir mesele olmaktan çıkıyor.

Noam Chomsky örneği ise bana biraz daha farklı geliyor. Çünkü Chomsky basitçe muhalefete yaslanarak bir iktidar eleştirisi yapmıyor. Devletin kendisine yönelik ciddi eleştirilerini dile getiriyor. Vietnam Savaşı ile ilgili söyledikleriyse herhalde birçok ülkede vatan hainliği olarak değerlendirilirdi. Chomsky bu itirazlarını gerçek amacını gizlemek için “insan hakları” kavramının arkasına saklanarak yapmıyor üstelik.

Chomsky kendini “özgürlükçü sosyalist” ve “anarko sendikalist” olarak betimler.

Chomsky kendiliğinden oluşan işbirliğine dayanan bir anarşizmi savunur. Bu anarşizm elbette sadece liberal devleti reddetmez, sosyalist bir devleti de red eder. Bu anlayış yönetim güçlerini reddeden ve bir siyasal otoriteyi kabul etmez. Geleneksel devlet mekanizmasını reddeden bir anlayıştır bu ve uzun yıllar MIT de çalışmış bir profesör olan Chomsky bu düşüncelerini savunabilir.

Şimdi içinde hem ekonomik hem de diğer toplumsal kurumları barındıran federatif, ademi merkezi özgür birlikler sistemine ben anarko-sendikalizm diyorum; bana öyle geliyor ki, insanları alet derekesine, bir makinenin dişlileri derekesine indirgemek için zorlamaya gerek kalmayacak bir ileri teknoloji toplumuna uygun düşen toplumsal örgütlenme biçimi budur. İnsanlara üretim süreci içindeki mekanik unsurlar muamelesi yapmaya yönelik herhangi bir toplumsal zorunluluk yoktur artık; bu alt edilebilecek bir durumdur…

Noam Chomsky • Michel Foucault – İnsan Doğası İktidara Karşı Adalet

Bu açıklamalar basit bir iktidar eleştirisi değildir sisteme yönelik çok ciddi eleştirilerdir. Bir erkin çıkarak kendini bir ülkeyi yönetmeye yetkili görmesini kabul etmez bu anlayış. Özgür birlikler vardır ve onlar ne yapacağını kendileri belirleyebilir. Bu düşünce daha fazla yazmak konuyu bağlamından çıkaracak ama demek istediğim böyle bir görüşün varlığına tahammülün bir yana böyle medyatik olabilmesi düşünce ve ifade özgürlüğü açısından önemlidir.

Chomsky ve Vietnam Savaşı

Chomsky Vietnam Savaşı konusundaki söylemleriyle de dikkat çekmiş bir isim. Vietnam Savaşı hakkında söyledikleri çok küçük bir azınlığın sesi olsa da dikkat çekicidir çünkü birçok devlet bu tür söylemleri vatan hainliği olarak değerlendirebilir. Chomsky açıkça Amerikan devleti suç işliyor demekle kalmamış güçlü olanın bir şeye yasadışı demesi onu yasa dışı yapmaz demiştir.

Vietnam Savaşı örneğinde Amerikan devleti suç işlemektedir. Ve halkın canilerin cinayet işlemesini önleme hakkı vardır. Sırf siz onu durdurmaya çalıştığınızda suçlu olan taraf sizin eylemlerinize yasadışı diyor diye, eyleminiz yasadışı olmaz.

Noam Chomsky • Michel Foucault – İnsan Doğası İktidara Karşı Adalet

Chomsky bununla kalmamış açık açık insanların bu savaşı engellemeleri için yapacaklarının meşru olduğunu söylemiştir. Bir suçu durdurmak nasıl vicdani bir sorumluluksa Amerikan devletini de durdurmak aynı sorumluluğun bir parçasıdır.

Örneğin, ABD’de devlet, mesela Vietnam’a giden bir mühimmat trenini raydan çıkarmayı sivil itaatsizlik olarak tanımlıyor; bunu sivil itaatsizlik olarak tanımlamakta da yanılıyor, çünkü bu yasal ve yerinde bir şey, yapılması gereken bir şey. Nasıl bir cinayeti önlemek için bir trafik kuralını ihlal etmek yerinde bir davranışsa, devletin suç niteliğindeki eylemlerini önleyecek eylemlerde bulunmak da yerindedir.

Noam Chomsky • Michel Foucault – İnsan Doğası İktidara Karşı Adalet

İlginç değil mi? Yukarıdaki alıntılar Noam Chomsky • Michel Foucault – İnsan Doğası İktidara Karşı Adalet kitabındandır. Vietnam Savaşı’nın tarihi göz önünde bulundurulursa ABD’de düşünce ve ifade özgürlüğü sandığımızın ötesinde olabilir.

Bir Cevap Yazın