Açık Kültür, Maarif

Dan Lortie’nin Günümüz Öğretimine Yön Veren Dört Bulgusu

Prof. Dr. Dan Lortie’nin öğretmenler konusundaki klasik çalışması neden önemliydi? Öğretmenlik mesleğini nasıl etkiledi ve etkilemeye devam ediyor?

Öğretim alanındaki bu büyük etkinin onuru, aşağıda belirtilen Dan Lortie’ye
aittir ve onun dört temel bulgusunun sonucudur. Onun çalışmaları 1970’lerden
günümüze öğretim konusundaki bildiklerimizi etkilemekte ve bugün bile anlayışımızı etkilemektedir.

1. Yatay Kariyer

Lortie’nin ifade ettiği gibi, öğretim yatay ve basamakları olmayan bir
kariyerdir. 19. yy okullaşması “yeni üyeleri çekecek bir istihkak sistemi ve
hâlihazırda öğretenleri hiç dikkate almayan bir sistem” geliştirdi. Böylece
maaşlar ve kıdem birbirine ayrılamaz bir biçimde bağlanmıştı.

Diğer profesyonel meslek kariyerleri üyelerine bekledikleri promosyonları
vermektedir. Onların belli “çaba, başarma ve yenilenme dönemleri” vardı. Ama
öğretim yatay ve düzdü. Böylelikle öğretmenler gelecekten çok şimdiye
odaklandılar ve garantili ödeme artışları alan ve daha az çabayla bunu
yapan meslektaşlarını gördükleri zaman sessizce gücendiler.

Bugünlerde, OECD gibi örgütler öğretmenler için farklı yollar ve belirgin adımlar içeren bir kariyer sistemini savunmaktadırlar. Hepsi Lortie ile başladı.

2. Çıraklık Gözlemi

Öğretmenler öğretmeyi nasıl öğrenir? Lortie’ye göre çıraklık yoluyla,
öğrenciler olarak, saatlerce gözlem yaparak “masanın diğer yanından”
öğrenirler. Öğretmeyi öğrenmek sınıfınızı kontrol ederek bir hayatta kalma
mücadelesi ve sonra da öğretimin olduğu haline uyum sağlama anlamına
geliyordu.

İyi mesleğe kabul programları, kuram ile uygulamayı birleştirme ve gibi
tüm öğretmen reform hareketleri Lortie’nin ifade ettiği yüzyıllık o eski
örüntüyü çözmeye çalışmaktadır.

3. Öğretimin Psikolojik Ödülleri

Öğretim Lortie’nin ifade ettiği “manevi ödüller”e dayalıdır. Öğretmenler
“enerjilerini çabanın fark bir fark yaratabileceği noktalara harcarlar.”
Lortie’nin söylediği gibi uzun vadede işler nasıl düzelir gibi soyut
tartışmalara harcamazlar.

Reformcular kendilerini riske atmayı göze alarak manevi ödülleri
görmezden gelmeye devam etmektedirler. Kısaca, öğretmenleri güdüleyen veriler değil, öğrencilerdir. Covid-19 krizinde, öğretmenlerin internet üzerinden öğrenme yoluyla öğrencileriyle olan bu “manevi” bağı koruma çabalarını görüyoruz.

4. Bireysellik Kültürü

Lortie’nin argümanlarının en büyük mirası öğretimin öğretmenleri
değişime isteksiz hale getiren bireyselcilik kültürüdür. Lortie’ye göre bireyselcilik, başarılı bir performans ölçüsü olmayan, öğretmenleri kendi “etkililik göstergelerini” oluşturmaya yönelten bir meslek tarafından hem desteklenir hem de ödüllendirilir.

Öğretmenler sınıflarında izole bir halde çalışırlar, meslektaşlarının
geribildirimden yoksundurlar, büyük ve kolektif değişimlerle
ilgilenmemektedirler. Onlar “daha güçlü bir teknik kültür oluşturmak için
birlikte çalışmaya” çok az coşku göstermektedirler. Böylece öğretmenler
kendi özerkliklerine yönelik tehditlere yatırım yapmakta ve onu
değiştirmeye direnmektedirler.

Lortie’nin gözlemleri, birçok eğitimciye bireyselciliğin zehirlerine karşı
panzehir aramaları konusunda ilham vermiştir. Bu panzehirler öğretmen
işbirliği ve meslektaşlık ile dünya çapında güçlü mesleki (öğrenme)
toplulukları oluşturmayı içermektedir. Onun öğretmen işbirliği konusunda sıfır noktasındaki çalışmalarını hepimiz biliyoruz. Öğretimi bu eşsiz kitap sayesinde daha farklı düşünüyor ve örgütlüyoruz.

Kişisel Bir Not

Maalesef Dan Lortie ile hiç karşılaşmadım. Bir kez 1980’lerde
Birmingham’da ikimizin de çağrılı konuşmacı olduğumuz bir konferansta
bir araya gelmeye yaklaşmıştık. Ama benim sunumumdan sonra eve
dönmem gerekmişti. Lortie her şeye rağmen benim yazılarım ve kariyerim üzerinde diğer tüm bilim insanlarından daha fazla etkiye sahipti.

Profesör Lortie’nin mirası muazzam. O öğretim üzerine araştırmada bir devdir. Andy Hargreaves Boston College’in (ABD) emekli profesörü ve Swansea Üniversitesi’nde onursal profesördür.

Not:

Yazı Prof. Dr. Ahmet AYPAY tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir. Bu çeviri ve yayınlama izni için hocamıza teşekkür ederiz. Twitter üzerinden ilgili metne “pdf” olarak ulaşabilirsiniz.

Yazıda yer alan bulgular öğretmenlik mesleğine yönelik onlarca yıllık tartışmaların özünü içerdiği ve tam anlamıyla meseleyi doğru yerden ele aldığı için önemlidir.

Bir Cevap Yazın