Açık Kültür, Sosyal Bilimler

Epikür ve Epikuroscu Mutluluk Formülü

Epikür Antik Yunan filozflarından biri. Sade bir yaşamı ve sade bir mutluluk anlayışı ve sade bir felsefe anlayışı vardı. Onun için ataraxia denilen ruh haline ulaşmak gerçek mutluluktu. Hayatın amacı buydu. Sade yaşanan, kaygı ve endişeden uzak durulan hatta kaygı ve endişeye yol açacak tüm durumlardan uzak durularak mutluluğun yakalanacağına inanıyordu. Az şeye ihtiyaç duyun. Erişmek istediğiniz şeylere kolayca erişebilecek şeyler olsun. Zenginlik ve şöhret peşinde koşmayın çünkü istek isteği doğurur ve sonu yoktur.

Zenginlik ve şöhret gibi saçma amaçlarla hayatınızı karmaşıklaştırmayın: bunlar ataraxia’nın düşmanıdır. Örneğin şöhret diğerlerinin fikirlerinden ibarettir ve hayatımızı diğerlerinin istediği gibi yaşamamızı gerektirir. Şöhrete ulaşmak ve şöhreti muhafaza etmek için diğerlerinin sevdiği şeyleri sevmeli ve kaçındıkları şeylerden kaçınmalıyız. Bu nedenle şöhretle geçen bir hayatın siyasetle geçen bir hayattan farkı yoktur. Uzak durun. Ya zenginlik? Daha fazla şey elde ettikçe daha fazla ihtiyaç duyarız ve isteğimiz karşılanmadığında üzüntümüz daha derin olur.

Spinoza Problemi Nazi Subayının Paradoksu (Irvin D. Yalom)

Epikür sessiz, yalıtık bir hayat sürmemiz, kamusal sorumluluklardan, resmi görevlerden ve ataraxia’mızı tehlikeye atabilecek bütün sorumluluk türlerinden kaçınmamız gerektiğini savunuyordu. Öteki dünya diye bir şey olmadığına ve bu biricik hayatımızı mümkün olduğunda huzur ve keyif içinde geçirmemiz gerektiğine inanıyordu. Ölüm korkusunun mutluluğu bozan önemli bir etken olduğunu biliyordu ve şunu söylüyordu: Öteki dünya diye bir şey yoktur ve ölümden sonra Tanrılardan korkmamız için de bir sebep yoktur. Sonra ölüm ve yaşamın asla bir arada var olamayacağını söylüyor. Başka bir deyişle, hayat varken ölüm yoktur, ölüm varken de hayat yoktur. Doğmadan önce var değildik ve bu durum bizi etkilemiyordu. Öldükten sonra da var olmayacağız. İki durum arasında fark yoktu.

Kamu sorumluluklarından neden kaçınmalı? Çünkü kişi güç veya para kazandıkça ona kıskançlık duyanların, kötülük yapmak isteyenlerin sayısı orantılı olarak artardı. Böyle bir kişi konumunu korusa bile zihinsel olarak huzurlu olamayacaktır. Bilge kişi düşman edinmemek adına kendini belli etmeden yaşayacaktır.

Epikür’ün bahçesi

Epikür öğrencilerine bir bahçede ders verirdi. Gerek ilke olarak gerek diğer nedenlerce (“Para mı var?” nedeni) bu topluluk çok sade yaşardı. Yiyecek ve içecek çoğunlukla ekmek ve suydu.

“Ekmek ve suyla yaşadığımda, zevkle titrer bedenim, lüks. zevklerden, kendi adlarına değil, onları izleyen uygunsuzluklar adına nefret ediyorum’.’ diyor. Epikuros topluluğu, mali yönden hiç değilse kısmen, gönülden kopan yardımlarla geçiniyordu. Bir dostuna, “Kıyıda köşede peynirin varsa gönder bana biraz. Canım çektiğinde bir şölen çekeyim kendime” tümcelerini yazıyor.

 Bertrand Russell / Batı Felsefesi Tarihi Cilt 1 (İlk Çağ Felsefesi)

Aşırı istekler acı verir. Beden denge durumunda kaldıkça acı yoktur. Böylece biz, dengeyi ve azgın sevinçlerden çok, sakin zevkleri amaçlayacağız. Epikuros’un olanaklı olduğunca ılımlı yiyip içmeyi öngördüğü azgın bir yemek arzusu gütmediği anlaşılıyor. Bilge kişinin amacı zevki elde etmekten çok acıdan kaçınmak olmalıdır. Acının yokluğu kendi içinde zevktir. Felsefe, Epikuros’un anladığı biçimde mutlu bir yaşam sağlamak için tasarlanmış pratik bir sistemdi.

Bertrand Russell’ın Epikür felsefesi üzerine kısa bir değerlendirme:

İnsanlığın çektiği acılar için güçlü bir acıma heyecanına ve insanların kendi felsefesini benimsemesiyle bu acıların büyük ölçüde azalacağı konusunda sarsılmaz bir inanca sahip olmuş olmalıdır. Hasta bir adamın felsefesidir o, serüvenli bir mutluluğun nadiren olanaklı olduğu bir dünyaya uymak üzere tasarlanmıştır. Hazımsızlık korkusuyla az ye, ertesi günü düşünerek az iç, siyaset ve sevgiyi ve bütün aşırı tutkulu işlevleri aradan çıkar, evlenip çocuk sahibi olarak başına dert açma; zihinsel yaşantıda kendine acıdan çok zevki düşünmesini öğret. Fiziksel acı, gerçekten, büyük bir kötülüktür. Fakat eğer ciddiyse bu acı, kısa sürelidir; yok eğer uzayıp gidiyorsa, onun karşısında, mutlu şeyler düşünmek alışkanlığı ve zihinsel disiplinle dayanma olanağı vardır. Her şeyin ötesinde, korkudan sakınacak biçimde yaşa. İşte Epikuros felsefesi.

 Bertrand Russell / Batı Felsefesi Tarihi Cilt 1 (İlk Çağ Felsefesi)

Kaynak olarak Irvın Yalom’un Spinoza Problemi kitabından ve Bertrand Russell’ın Batı Felsefesi Tarihi Cilt 1 (İlk Çağ Felsefesi) kitabından faydalandım.

Bir Cevap Yazın

Theme by Anders Norén