Açık Kültür, Sosyal Bilimler

Hiroşima ve Atom Bombasının Asıl Anlamı

Nazım’ın meşhur şiirinde “Daşov kampında fırınlar yakılmamış, atom bombası atılmamıştı Hiroşimaya” dizesi geçer. 2. Dünya Savaşı büyük bir yıkım getirdi. Her unutulduğunda en çok akılda kalan iki şey Dachau toplama kampıyla Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombalarıydı. İkisi de insanlık ayıbıydı. İkisi de insanlığın öldürmek konusunda ne kadar mahir olduğunu gösterdi. İkisi de savaşın gerçek yüzünü gösteriyordu.

Yazı tuhaf başladı biraz. “Milyonlarca insanın öldüğü Nazi kamplarıyla görece çok daha az kişinin öldüğü bir olayı kıyaslamanın ne gereği var?” sorusu da sorulabilir. Kesinlikle bir kıyaslama değil bu. Dikkat çekilmesi gereken önemli bir fark. Şiirden başladığım için yan yana gittiler. Asıl bahsetmek istediğim ise Dachau toplama kampıyla Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombaları arasındaki bir ayrım. Hayır, kazananın hikayeyi istediği gibi anlattığı, kaybedeninse yaptığını meşrulaştırmaya çalışamadan yok olup gitmesi değil. Hayır o değil.

Hiroşima atom bombası ile Dachau toplama kampı, ikisi de insanlık ayıbıydı. Ayıptı, zulümdü, günahtı. Dachau ile yüzleşti insanlık. Herkes yapılanın ne kadar yanlış olduğunu idrak etti. Naziler lanetlendiler olması gerektiği gibi. Samimi olarak ya da koşullar gereği. Hiroşima için ise aynı şey tamamen geçerli olmayabilir.

Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombası atıldıktan sonra başka bir yere atom bombası atılmadı fakat yeni yeni ülkeler atom bombası geliştirmeye devam ettiler. Atom bombasının yarattığı tahribat görüldü. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması imzalandı. Antlaşma nükleer silanlanmayı azalttı mı? Antlaşma bu gücün sadece belli ülkelerde kalmasını garanti etmek için miydi ya da? Tüm bu sürecin nedeni insanlığın Dachau ile yüzleşmesi fakat Hiroşima ile henüz yüzleşmemesi olabilir mi?

Hiroşima Atom Bombası Hakkındaki Efsaneler ve Gerçekler

Bülent Diken’in Filmlerle Sosyoloji kitabında bu konuda yazılmış harika bir bölüm var. Hiroşima ile yüzleşilmediği için aynı sıfır noktasına dönüyor sürekli insanlık. Atom bombasının kullanılmasının gerçek sebebi bugün inandığımız hikaye değildi amaç başkaydı. Hiroşima gerçeği neydi?

Hiroşima söz konusu olduğunda şunlar söylenebilir: her zamanki gibi bu sefer de papağan gibi tekrarladığımız, artık milli bir dogma haline gelen şey: Hiroşima ve Nagazaki bombardımanları meşru, hatta neredeyse idealist edimlerdi; böyle olmasını kim isterdi ki, seçilen olsa olsa “kötünün iyisiydi”; ama neticede savaşı sona erdirmenin tek yolu buydu, böylece belki de milyonlarca kişinin hayatı kurtulacaktı.

Bu açıklama ilk olarak yardımcısı McGeorge Bundy tarafından Devlet Bakanı Henry Stimson adına yazılan bir makalede dile getirildi. Güzel bir hikâyeydi, tek sorun Bundy’nin ölümünden hemen önce yayınlanan bir kitapta her şeyin bir uydurmaca, bombayı atmamızın asıl nedenini gizlemek için kasten, özenle inşa edilmiş bir efsane olduğunu itiraf etmesiydi.

Asıl amaç (1) Pearl Harbor’ın öcünü almak, (2) bombanın geliştirilmesi için bu kadar para harcamayı meşrulaştırmak, (3) bilimsel, tıbbi ve askeri personelimizin bombanın etkilerini araştırabilecekleri laboratuvarlar kurmak, ve (4) Soğuk Savaş’ta Rusları ve dünyanın geri kalanını bu açılış salvosuyla etkilemekti. (Davis 2002: 128) Bu hikâye mükemmel bir kılıftı. Çünkü saflık, masumiyet ve iyi niyeti sağ salim bizim tarafımıza yerleştiren, garantiye alınmış ve güya kutsal bir mantığa yakın duruyordu.

İşte, Hiroşima’nın asıl anlamı budur. Sıfır noktası bundan suçluluk duyduğumuz için değil, duymadığımız için başımıza musallat oluyor. Ne zaman bir travma geçirsek, 08.06.1945’te aslında neler olduğunu içselleştirmeyi reddettiğimiz için geri döndürme konusunda çaresiz kaldığımız ilerlemeci bir kendini şeyleştirme içinde, Hiroşima’da kusursuzlaştırdığımız o psikolojik müdahaleyi tekrarlıyoruz. (Davis, 2003: 130)

Filmlerle Sosyoloji / Bülent Diken;Carsten B.Lausten

Nükleer silahlar gerçekten büyük tehditlerse belki de bu konu daha dikkatli ele alınmalıdır. Yapılması gereken, nükleer silahlara Dachau muamelesi yapmaktır. Hiroşima meşrulaşırsa dünyadaki herhangi bir kente yapılan saldırı da meşrulaşabilir. Sonra da barış için yaptık diyebilirler.

Bir Cevap Yazın

Theme by Anders Norén