Momo – Michael Ende

Bir çocuk klasiği olan “Momo” kitabında yazar, Momo’nun ve çevresindekilerin yaşantısını anlatıyor. Olay örgüsünde gerçek ve fantastik öğeler bir arada bulunuyor. Gerçek ve masal iç içe.

Momo dinlemeyi çok iyi bilen, adeta sihirli olan bu dinleme yeteneği ile etrafına huzur ve neşe saçan bir çocuktur. O ve arkadaşları huzur içinde yaşarken birgün kente hem görünür hem görünmez duman renkli adamlar gelmeye ve çoğalmaya başladılar. Bu duman renkli adamlar zaman tasarruf şirketindendi ve insanlara zamanlarından tasarruf etmeyi öğretiyorlardı.

Momo herkesi ve herşeyi dinlerdi. Yağmuru, rüzgarı ve çam ağaçlarını bile. Ve hepsi onunla, kendi tarzlarında konuşurlardı.

Tek önemli şey zamandı duman adamlar için. Biri tereddüde düştü mü onu hemen ikna ediyorlardı. Mesela sağır annesine günde bir saat, her bir müşterisiyle şakalaşmaya 10 dakika, muhabbet kuşu ile günde 15 dakika harcayan bir berberi bunlardan kurtulup zamanını tasarruf etmeye ikna ederler. Berber artık her hafta çiçek götürdüğü dostuna da gitmeyecektir.

Müşterileri ile şakalaşmayı bırakarak traş süresini kısaltır, kuşunu satar ve annesini huzurevine yerleştirir. Zaman tasarruf şirketi ile anlaşanlar daha çok kazanır, daha güzel giyinir ama asık suratlıdırlar. Tüm şehir duman renkli adamlar tarafından ikna edilmiştir.

Kitabın bu bölümleri bir modernizm eleştirisidir. Yapılan yeni binalardan ve yollardan bahsedilir.

Zaman tasarruf ederken aslında başka şeylerden tasarruf ettiğinin kimse farkında değildi. Yaşamlarının gittikçe daha zavallı, daha tekdüze ve daha soğuk geçtiğini kavramak istemiyorlardı. Bu gerçeği sadece çocuklar taa yüreklerinde hissettiler.

Oysa zaman yaşamın kendisiydi. Ve yaşamın yeri yürekti. İnsanlar zamandan tasarruf ettikçe, zaman azalıyordu.

Duman renkli adamlar kentte yaşayanların fikrini değiştirirken Momo’nun çevresindeki çocuklar da değişiyordu. Ailesinden ilgi görmeyen bu çocuklar pahalı oyuncaklar gezdiriyorlardı yanlarına ama birlikte oyun oynamanın yanına bile yaklaşamıyordu bu oyuncaklar.

Kenttekiler duman rengi bu adamları onların etkisine girdikten sonra unutuyorlardı. Momo duman rengi adamların sunduklarından etkilenmez. Kendisini ikna etmek için gelen bir zaman temsilcisi elinde olmadan ona gerçek sırlarını, insanların tasarruf ettiği zamanı kendilerinin kullandığını, söyler. O, onların gerçek sesini duyduğu için duman rengi adamları unutmaz.

Momo ve arkadaşları plan yaparak gerçeği halka anlatmak isterler. Duman rengi adamlar da onları durdurmak niyetindedir.

Secundus Minutius Hora

Hora Usta insanların zamanını dağıtan kişidir. Duman rengi adamlar onu sevmezler. Momo duman rengi adamlardan Hora Usta sayesinde kurtulur çünkü onun yaşadığı yere onlar duman rengi adamlar giremez. Momo Hora Usta’nın yanında bir gün geçirmiştir ama kentte bir yıl geçmiştir.

Bu süre zarfında duman rengi adamlar Momo’yu kendi taraflarına çekmek için en yakınındaki iki kişinin tüm zamanlarını alırlar. Birisi duman adamlar sayesinde ünlü ve zengin olduğu için diğeri de hapsedildiği için Momo konusunda bir şey yapamazlar. Daha önce Momo’yu dinleyen çocuklarsa artık çocuk depolarındadırlar. (Okul sanırım.) Burada zaman tasarrufu şirketi çalışanları gibi kodlar alırlar.

Momo’yu iyice yalnızlaştırma planı başarılı olmuştur. Zamanı ile ne yapacağını bilmez. Duman adamların istediği noktaya gelmiştir. Onu kullanarak Hora Usta’ya erişmek isterler. Ona:

Artık dünyada hiçkimsenin zamanı kalmayacak. Dünyada durup dururken masallar anlatan ve oyunlar oynayan son insanlar sen ve arkadaşların olabilir. Artık bizim işlerimize karışmayacaksın. Biz de seni rahat bırakacağız. Ama bizi Hora Usta’ya götürürsen.

O bunu yapamayacağını söyler. Daha sonra Hora Usta ile tekrar buluşarak bir plan yaparlar. Çalınan zamanları serbest bırakacaklardır. Böylece herkes eski haline dönecektir.

Hoş bir kitap. Akıcı. Hora Usta ve onun gizemli kaplumbağası, duman adamlar. Oyun oynamanın ve masalın keyfi. Çocukların hayal gücü için güzel bir kitap. MEB 100 Temel Eser İlköğretim listesinde yer alan bir kitap. Bir çocuk kitabı klasiği. Kitabı buradan inceleyebilirsiniz.

1 yorum

Bir Cevap Yazın