Açık Kültür

Osmanlıca Öğrenmek İçin 7 Tavsiye

Yazıya başlamadan önce Osmanlıca’nın ne olduğuna açıklık getirmeli. Osmanlıca, Arapça ve Farsa kelimeler içeren, bazen bu dilleri birleştirip yeni bir kelime olarak kullanıldığı Türkçe’dir. Osmanlıca öğrenmek ile kastedilen ise aslında Arap alfabesi öğrenmek ve günümüzde az kullanılan, Arapça ve Farsça kökenli kelimelerin anlamlarını bilmektir.

Öyleyse şu sonucu çıkarabiliriz. Arapça ve Farsça ile aynı alfabeyi kullanan Osmanlıca’yı öğrenmek, bu dilleri bilenler için daha kolaydır. Akla gelebilecek birkaç soruya kısaca şu cevaplar verilebilir. Osmanlıca metinleri Araplar ya da Acemler okuyabilir mi? Hayır. Nasıl biz Farsça bir metinde belki bir iki kelimeyi tanıyabiliyorsak onlar da ancak bir iki kelimeyi tanıyabilecektir.

Ne kadar sürede öğrenilebilir? Üniversitede seçmeli olarak almıştım bu dersi bir dönem. Dönem sonunda metinleri okuyamayan kimse yoktu sınıfta. Basit, başlangıç metinleriydi. Eğer sadece alfabeyi ve birkaç yaygın kelimeyi öğrenmek istiyorsanız temponuza göre 8-10 hafta yeterli olacaktır. Bu çok değişken bir durum esasında.

Osmanlıca öğrenmek için hangi kitap? Bu iş için büyük bir kitap gereksinimi yok. Çünkü bu yeni bir dil değil sadece alfabeyi öğreneceksiniz. Kalan işiniz lügat ile. Bu yüzden bir kitaba gerek yok. Yazıda Osmanlıca metinler bulabileceğiniz bağlantılar verdim. Alfabeyi öğrenmek için izleyebileceğiniz videolar da. Eski harfleri öğrendikten sonra metinlerle uğraşmanız yeterli.

Osmanlıca Öğrenmek İçin Tavsiyeler

1- Osmanlıca öğrenme amacınıza karar verin. Rik’â ‘dan uzak durun.

Ne düzeyde öğrenmek istediğinize baştan karar verin. Rik’a denen hızlı yazmaya olanak veren el yazısı bazı işaretler atlandığı için daha zordur. Eğer tarihçi veya edebiyatçı iseniz zaten üniversitede görürsünüz. Dil kullanılmadığı için unutulacak. Unutmak istemiyorsanız belli aralıklarla metinler bulup okumanız gerekecek. İngilizce gibi her yerde karşınıza çıkmayacak. Yine de öğrenip unutsanız bile bugünkü Türkçeyi daha iyi anlanızı sağlayacak.

2- Osmanlıca’nın Arapça ve Farsça ile ilişkisini anlamaya çalışın.

Dilimize girmiş Arapça ve Farsça kelimelere bir göz atın. Bu dillerin sahip olduğu bazı gramer özelliklerini kavramak işinizi kolaylaştıracaktır. Örneğin: Kitap, katip, kütüphane, mektup. Sesli harfleri sildiğinizde belli seslerin benzer kelimeler için kullanılması Arapça’nın bir özelliğidir. Anlam çıkarmada bu işinize yarayabilir.

3- Osmanlıca Öğrenmek için temel kelimelerden başlayın.

Kolaydan zora geçmelisiniz. Önce kelimeler sonra atasözleri. Atasözleri basit olacağı için dedim. Basit atasözleri ile başlayın. Basit metinler motivasyonunuzu artıracaktır. Harfleri tanıyın.

Osmanlıca kolay unutulabilir

4- Osmanlıca’da sesli harflerin olmadığını unutmayın.

Osmanlıca bir kelimeyi biraz da tahmin ile çıkarmanız gerekir. Kelimenin sessiz harflerini okuyarak uygun kelimeyi cümlenin gelişinden çıkarırsınız.

5- Teknolojiyi öğrenme sürecinize katın.

App Store’da Osmanlıca isimli bir uygulama var. Temel kurallar, kelimeler ve atasözleriyle ilgili örnekler barındırıyor. Buradan faydalanabilirsiniz. Youtube’da bazı anlatım videoları da var. 31 ders var. Alfabeyi öğrenmenize ve fazlasına yetecektir. Yine de bu iş için videonun yardımcı olacağını ama asıl olanın metinlerle boğuşmak olduğunu akıldan çıkarmamak lazım.

6- Osmanlıca öğrenme sürecini hayatınıza katın.

Bu dil yaşamadığı için unutuluyor zaman ayırmayınca. Eğer mesleki değilse de ilgilenmek zor. Bu yüzden kimi kelimelerin Osmanlıca’da kullanılanlarını günlük yaşantı dilinize katabilirsiniz. Kelimelerden uzak kalmamak için de Twitter’dan konu ile ilgili hesapları takip edebilirsiniz. Osmanlıca isimli bir dergi var. Düzenli olarak Osmanlıca metinler yayınlanıyor.

7- Osmanlıca öğrenmek için aynı alfabeyi kullanan başka bir dil öğrenin.

Evet biraz zor bir süreç olabilir fakat Arapça veya Farsça öğrenirseniz bunun Osmanlıca için başta okuma becerisi olmak üzere pek çok yararı olacaktır. Farsça öğrenmek için bu yazıma bakabilirsiniz.

Osmanlıca öğrenmenin diğer dilleri öğrenmek için bir başlangıç fırsatı verdiğini gözden kaçırmamak lazım. Bilgi sonsuz. Osmanlıca ile ilgili herşeyi bilen yoktur. Her dil gibi o da dönemden döneme değişiklikler göstermiştir. İlerlemek sizin elinizde.

Son olarak Fuat Sezgin‘in Arap yazısı hakkında hocası Hellmut Ritter’den (Alman) naklettiği şu sözlerle yazıyı bitireyim.

Hocam bana dedi ki: “Arap yazısında 3 vites vardır. Bunu herkes bilmez… Yazıyorsunuz, ama noktasız yazıyorsunuz. Bu çok hızlı yazmanıza vesile oluyor. Ama okumada da tam tersi. Bu âlimler vitesidir diyor. Kütüphanelerdeki kitapların bir kısmı böyle. Onları ancak âlimler okuyabilir. 2. viteste ise; noktalı ama harekesiz yazarsınız. Okuma da yazma da 2. vitestir. Bu umumiyetle halk için geçerli bir vitestir. 3.sünde ise; noktalı ve harekeli yazarsınız. Okurken hata varsa çok kolay fark edersiniz. Fakat yazmak da zaman alır. Bu da 3. vitestir. Hocam Hellmut Ritter, bunu söyledikten sonra bir kâğıt aldı ve kâğıda kendi ismini, Latin harfleriyle “Ritter” yazdı. “Bu eşek süratiyle gidiyor” dedi ve ekledi: “Bu da eşek vitesidir.” Arapçadaki viteslerle kitaplar müthiş bir süratle yazılıyordu.

16 Comments

  1. Fatih

    Hocam eğer profesyonelce öğrenmek gerekirse rika ‘ ya baya bir yoğunlaşmak gerekir çünkü Osmanlı dönemindeki metinlere baktığımız zaman rika ağırlıklı olarak karşımıza çıkıyor bir çoğumuz Osmanlıcayı okuyabiliyoruz ama bir mezar taşındaki yazıyı incelediğimizde bir çok kişi iki kelimeyi bir araya getiremiyor hal böyle olunca da her şey havada kalıyor …

  2. Admin

    Rik’a, ileri seviye için zorunluluk olduğundan ve diğer dillerin öğrenilmesi için de Matbu işe yarayacağı için öyle yazdım. İleri seviyede öğrenmek isteyenler için rik’a gerekli. Bize üniversitede Rik’a göstermemişti hocamız. Osmanlıca eski mezalarlar, eski gazetelerden yeni dillere doğru açılan bir kapı. Atatürk’ün nutku bile ilk Arap alfabesiyle yazılmıştı sanırım. İçeriği de zaten Osmanlıca’dır. Günümüz Türkçesi’ne çevriliyor bugün ki gerçekten havada bazı şeyler.

  3. Atilla

    Merhabalar. Osmanlıca türkçesinin kolay ve kısa bir zamanda öğrenilmesi için çok değerli bir yazı. Osmanlıca yukarıda da değinildiği gibi bir geçiş dili yani ne tam arapça ne de tam farsça veya türkçe. Dolayısıyla zengin bir kelime hazinesine sahip olup tam bir hitap dilidir. Osmanlıca kendi içinde bölümlere ayrılıp kolaydan zora doğru bir şema halindedir. Matbu yaygın bir kullanım alanına sahip olsa da kahir ekseri halk arasında kullanılmıştır. Rika, nesih , divan yazı çeşitleri daha çok saray çevresinde kullanıldığı için de halk ve yönetici zümre arasında kopukluklara neden olmuştur. Osmanlıca türkçesini tam anlamıyla idrak etmek oldukça zahmetli bir iştir. Fakat akademik bir kariyer planı olmayan birine güzel bir hitabet ve zengin bir kelime hazinesi dışında katacağı pek bir şey olmayacaktır. Şunu da belirtmekte fayda var osmanlıca türkçesini bilmeden osmanlı tarihi ve kültürüne hakim olmak mümkün değildir.

    • Admin

      “Akademik bir kariyer planı olmayan birine güzel bir hitabet ve zengin bir kelime hazinesi dışında katacağı pek bir şey olmayacaktır.” Söylemek istediğimi özetlemişsin. Eğer devamı getirilmeyecekse sadece hobi olabilir fakat devamı getirilirse güzel olur. Kendi bildiğimiz kelimelerle eski alfabeyi öğrenmek daha kolay olacaktır. Arapça ve Farsça öğrenmek için bir kapı Osmanlıca.

    • ” akademik bir kariyer planı olmayan birine güzel bir hitabet ve zengin bir kelime hazinesi dışında katacağı pek bir şey olmayacaktır. ” yani, – para kazanmayacaksam ne yapayım osmanlıcayı! İlime ve hayata bakışımız tam da bu şekilde. Aferim bize.

  4. Talip

    güzel bir hitabet ve zengin bir kelime hazinesi. Daha ne olaki… ? Kelime hazinesi ne kadar zengin olursa o kadar tefekkür imkanı olur. Tefekkür eden birde kuvvetli bir hitabet ile meramnı şerh ederse tadından yenmez. Kısaca … . Bir İnsana daha ne katması beklenirki?
    Saygılarımla

  5. Abdurrahim

    Admin kardeşim emeğine sağlık az öz net güzel bir yazı olmuş. Hiçbir bilgisi olmayan biri için çok anlaşılır yazmışsın. Verdiğin kaynaklar için teşekkürler. Ayrıca naçizane bir tavsiye; Takipçisi yüksek ve hala artmakta olan sizin gibi değerli arkadaşların Osmanlıca – Türkçe hikayeler de paylaşması, talipleri için daha yararlı olabilir.

  6. 4. maddenin Arapça-Farsça kelimelerin yazılış kurallarıyla ilgisi yok. Lütfen gözden geçirin:

    4- Osmanlıca’da sesli harflerin olmadığını unutmayın.

    Osmanlıca bir kelimeyi biraz da tahmin ile çıkarmanız gerekir. Bu tüm Arap alfabesi kullanan dillerde aynıdır. Mesela Farsça’da “mader” anne demek ama yazılışı “mdr” dir. Tabii Arap alfabesiyle.

    MÂDER

    (ﻣﺎﺩﺭ) i. (Fars. māder) Anne, vâlide
    http://lugatim.com/s/mader

  7. Eda Oral

    Bu kadar çok şeyi nasıl öğrendiniz en küçük ayrıntısına kadar? Bu sitedeki bütün yazıları siz mi yazdınız ayrıca? Eğer öyleyse bilgin falan olmalısınız

    • Admin

      Merhaba. Sitedeki yazılar farklı yazarlardandır.

  8. Ali

    Alfabeyi öğren ve metinlere dal demek kıyıda dolaş okyanusa atla demektir.böyle saçmalık olabilir mi? Bu kesinlikle Osmanlıca bilmeyen biri tarafından karalanmış bir herzedir hezeyandır.her şeyin kaidesi kuralı vardır rastgele hiç bir kelime yazımı yoktur. Buradaki kişi kesinlikle insanları Osmanlıca dan soğutmak için bu yazıyı yazmıştır kesinlikle itibar etmeyiniz. Bu kafayla sonra Osmanlıca çok zor okunmuyor naraları atan binlerce eşek yazılılar çıkıyor.Orhan Develi vs onlarca Osmanlıca öğreten eserler vardır doğrudan onlara müracaat ediniz hiç bir metni de alıp okumayınız. O eserleri bitirdikten sonra tüm eserleri okuyabileceksiniz zaten.

    • Admin

      Merhaba. Yazı Osmanlıca bilen biri tarafından yazılmıştır. ( En azından bir zamanlar daha iyiydi.) Üniversitede de benzer bir yöntemi uygulayarak öğrendik sınıfça. Metinler seçili metinlerdi sadece. Diğer yazdığınız saçmalıkları görmezden geliyorum. Malıyla övünen, malının değerini arttırmak için uğraşan bir tüccar izlenimi yarattınız bende. Konu hakkındaki ayrıntılı tavsiyelerinizi bırakırsanız daha faydalı bir yorum olur.

    • Sey

      Yorumlarınız biraz fazla aşağılayıcı değil mi sizce.. kendi kendine osmanlıcayı oğrenmeye calışan biri olarak, evet gramer kitaplarından başlamamak yaptığım en mantıklı şey oldu. Çünkü hiç bilmeyen biri için bu kitaplar çok fazla bilgi içeriyorlar, ve bu bilgiler metinler üzerinde pratik yapmadan yerlerine zaten oturmuyorlar.

      Oysa ki, metinler üzerinden basitten zor’a doğru ilerleyince, belki gramer kurallarını bilmiyoruz ama o dille haşır neşir oluyoruz. Ayrıca metinlerde ilerledikçe gramer kurallarını anlamak çok daha kolay oluyor.

      Saygılar

  9. Ali

    1-Kavaid-i Lisan-ı Osmani ki Türkçe olarak,Arapça olarak Farsça olarak 3 kısma taksim olunur ve sarf ve nahiv Ahmet Cevdet paşa telhis-i beyanıyla Türkçe de nahvin pek yer işgal etmemesinden dolayı tek bir kitapta derc olunurlar.
    2-Ne Ahmet Cevdet paşa ne diğer talim i Osmani ehli asla alfabeyi öğrenin gidin metinleri okuyun demez.
    3-yine hiç birisi okumada tahmin gibi bir herzeden bahsetmez hepsi kaideleri talim eder.
    4-osmanlıca sesli harfleri yok ne demek?üniversitede hiç mi Göktürkçe okutmadılar?hiç mi Türkçe 2 sessiz ve sesli harf yanyana gelmez demediler? Sin ve vav iki sessiz harf olmakla kaide gereği Türkçe de yan yana gelemzler ve vav okutucu harflerden olduğu için ve sin ince olduğu için sü yada sö sesini verir.su yada so okunmaz. Burada kişi şunu sorabilir ü mü ö mü nereden bileceğiz? Bunuda Türkçe bilmesine izafe ederim ki zira Göktürkçe abecesinde ü ve ö u ve o aynı harf ile işaret olunurdu.
    5-Osmanlıca tahmin dili değil bir ilim dilidir.

    • Admin

      Bilgilendirici yorumunuz için teşekkür ederim. Birçok üniversitede tavsiye olunmamasına rağmen dediğim şekilde öğretiliyor öleyse. Aslında biraz da bilgiyi yapılandırmakla ilgili bir şeyleri öğrenmek. Fuat Sezgin Hoca Arapçayı sadece kitap okuyarak öğrenmiş mesela. Hiç bilmeden kitaba başlıyor ve kitap bittiğinde Arapça öğrenmiş oluyor. Ne ilginç değil mi? Demek istediğim farklı öğrenme teknikleri olabilir öğrenme gibi bireysel bir konuda.

      Tahmine gelince, bu bizim Prof olan hocamızın bize ifadesidir. İlber Ortaylı’nın da yanlış hatırlamıyorsam böyle bir yorumu var. Celal Şengör şurada gayet açık anlatmış ne demek istenildiğini. Ayrıca şöyle gramer var böyle gramer var, Osmanlıca gramer kitapları vs gereksizdir bunlar İlber Ortaylı’ya göre.

      Sıraya dizdiğiniz rakamlara gelince bir çoğu konu dışı, Osmanlıca öğrenmek isteyen birinin herhangi bir işine yaramayacak laflar. Osmanlıca öğrenmek dışında konular. Yalnız beşinci maddenize bir düzeltme yapmak istiyorum. İlim dili diye bir şey yoktur. Bir dilde bilim de yapılabilir malzeme listesi de yapılabilir. Kaldı ki Osmanlıca diye bir dil yoktur. Türkçedir o.

      Acaba Osmanlıca öğrenmek isteyenlere sizin ne gibi tavsiyeleriniz olurdu? Günde yüz kişiden fazlası bu konuya giriyor. Onların daha doğru bilgiye ulaşmasına vesile olabilirsiniz tavsiyelerinizle. Konuyu dağıtmayalım.

  10. Ali

    Aah raşidler Ahmet Cevdet paşalar keşke bir ilberle konuşsalarmış o kadar okuduktan sonra boşa gramer kitabı yazmazlardı.çok mu cahillerdi acaba(?)zaten onlar Osmanlıca yıda bilmiyorlardı belki.ilim dili diye bir şey vardır herhangi bir Osmanlıca son dönem hikayeleri hariç alın okuyun kelimelerini öğrenin anlarsınız.Sizin hesaba göre Zimbabwe hukoku(farz-ı misal) kabilesi 7000 kelime dağarcığı ile bilim yapabilirler yani 🙂 Türkçe bir dildir Osmanlıca ise ilim dilidir. Ama bunlar nazaridir farklı fikirler olabilir. Ancak ben size kulağınız yok desem siz bunu nasıl inkar ederseniz aynen öyle de Osmanlıca hakkında bu tür tahmin dili,rastgele okunan ilimsiz tarzı yaklaşımlara karşı sakin kalabilmek mümkün değil.ben size değil size bu bilgileri veren Osmanlıca cahillerini ikaz ediyorum. 1000 yıllık geçmişi olan ve ortak bir şekilde azerilere kadar Horasan’a kadar aynı kaideleri ile yazılmış bir dili aşağılatmayacağız o lisan hakkında yanlış fikirlerin mülahazalarına ve mütalaalarına mümkünat verilmeyecektir.

Bir Cevap Yazın

Theme by Anders Norén

%d blogcu bunu beğendi: