Wikipedia U: Dijital Çağda Bilgi, Otorite ve Liberal Eğitim

Wikipedia U, Wikipedia hakkında çeşitli bilgiler vererek bazı konuları tartışmaya açıyor. Wikipedia ne kadar güvenilir bir kaynak? Bir bilgi kaynağı olarak bir otorite olarak kabul edilebilir mi? Ne kadar ciddiye alınmalı ve öğrencilerin bu kaynağı anlamaları için neler yapılabilir?

Wikipedia, klasik ansiklopedilerle karşılaştırıldığında bazı artıları ve eksileri var. Çabuk güncelleniyor ve değişiklikler şeffaf olarak yapılıyor. Daha önemli olansa Wikipedia kendinden önceki çalışmalardan faydalanarak kendini geliştiriyor. Bu yöntem Red Hat şirketinin açık kaynak iş modeline benzetiliyor kitapta:

Batının bilimsel geleneklerine göre bizler devlerin omuzlarında duruyoruz,” der Young. (ve kendisinden önceki Linus Torvalds ve Sir Isaac Newton’u akıllara getirir.) “İş hayatında bu, yola çıktıktan sonra tekerleği yeniden keşfetmek zorunda kalmamak demektir… Grafik araç setine ihtiyacın olursa kendi grafik kitaplığını yazman gerekmez. Sadece GTK’i (Gimp Tool Kit) indirirsin. Bir anda daha evvelden en iyisi neyse onu tekrar kullanma yeteneğin olur. Ve bir anda uygulama satıcısı olarak odaklandığın nokta yazılım yönetiminden ziyade yazılımı müşterinin ihtiyacına özel hazırlamak olarak değişir.

Wikipedia kullanıcılarına şu dört özgürlüğü sunar: Çalışmaları kopyalayabilir, dağıtabilir, değiştirebilir ve bu değiştirdiğiniz dosyaları tekrar dağıtabilirsiniz. Bunların yanında Wikipedia bir takım eksilere sahiptir.

Wikipedi U’ya göre Wikipedia’nin en önemli sorunu onun bir otorite olup olmaması. Geleneksel akademi ile Wikipedia arasında bir zıtlık mevcut. Bilgileri ekleyen kişilerin uzmanlığının tartışmalı olması Wikipedia’ye yönelik bir eleştiridir. Otorite kavramını şu şekilde tanımlayabiliriz:

Dennis H. Wrong biraz daha ileri gidip otoriteyi “bir başkasının hükmünün sınanmadan kabulü” , iknayı ise “bir başkasının hükmünün sınanarak kabulü,” şeklinde ifade ederek diğerlerinden ayırır.

Wikipedia otorite olarak kabul edilmesini zorlaştıran çeşitli sorunlara sahiptir. Her isteyenin içeriği değiştirebilmesi nedeniyle vandallığa açıktır. Bunun yanında tartışmalı konularda belgelerde binlerce değişiklik olabilmektedir. (Yahudi soykırımı, siyasetçiler vs.) Aslında bu sorunun çözümü için çeşitli kurallar olsa da kesin bir çözüm yoktur. Wikitrust eklentisi, Wikipedia U kitabında anlatılan çözümlerden biri.

Eğitim ve Wikipedia

Wikipedia’ye bakış nasıl olmalı? Wikipedia incelenmelidir fakat içindeki bilgiler kesin doğru olarak kabul edilmemelidir. Örneğin Amerikan devrimi hakkında ders kitabında yazılanlarla Wikipedia’de yazılanlar birbirinden farklı olabilir. Öğretmenlere düşen, bu farklılıkların neden kaynaklanmış olabileceğini öğrencilere anlatmaktır.

Wikipedia U kitabında bununla ilgili bir çalışma anlatılıyor. Bir üniversitede öğrencilere Wikipedia’de yer alan kimi belgelere katkı yapmaları isteniyor. Bunun için gruplar oluşturuluyor ve üç film seçiliyor. Öğrencilerin yaptıkları katkıların kimi siliniyor (Geriye döndürülüyor). Kimi eklemeler kabul ediliyor ve kimi eklemeleri değiştiriliyor. Böylece öğrencilerin Wikipedia’ye katkı sağlayarak, onun işleyişini anlamaları sağlanıyor.

Wikipedia’yi anlayınca sormamız gereken sorunun “Wikipedia’ye güvenmeli miyiz?” değil, “Wikipedia’ye ne kadar güvenmeliyiz?” sorusu olduğunu anlıyoruz.

Wikipedia’ye yönelik kuşku tüm internet kaynaklarına karşı olmalıdır. (Bilgi ve enformasyon arasındaki fark ve medya okuryazarlığı konusuna göz atabilirsiniz.) Bilginin güvenilirliği ciddi bir sorundur. Kitabı buradan satın alabilirsiniz. Yazarın anlatımını dağınık buldum. Wikipedia U kitabı bitince çok şey öğrendiğim hissine kapılmadım ne yazık ki.

2 yorum

Bir Cevap Yazın