Kategoriler
Açık Kültür

Bürokratlar – Erhan Bener

Erhan Bener’in Bürokratlar kitabı memurluk yaptığı yıllarda başından geçen olayları anlattığı anı, deneme türünde bir kitap. Yazar meslek hayatı boyunca tanıdığı kişileri ve karşılaştığı olayları anlatırken, Türkiye’de devlet işlerin nasıl yürüdüğüne ve ne gibi eksiklikler yaşandığına değiniyor.

Bakan ve müsteşar isimleriyle dolu bu kitapta devletin işleyişiyle ilgili bilgilerin yanı sıra yazarın devlet meseleleriyle ilgili kimi düşünceleri de yer alıyor. Kimi zaman işlerin böyle yürüdüğünü görmek üzücü, kimi zaman ise nitelikli insanların tek başına yapabileceklerini görmek ümit verici.  Tüm bu anıları burada ele almak imkansız. Kitapta ilgimi çeken birkaç yerle ilgili bu yazı.

Sinekler ve Yürekler başlığından (Sayfa 86)

Sağlık Bakanlığı bütün illere bir bildirge yollayarak sinek savaşından önce ne kadar sinek olduğunu, ne kadar sinek kaldığını ve şuanki sinek sayısını tahmini olarak değil kesin rakam olarak verilmesini ister. O ilden sıkılmış olan Başhekim yazıyı şöyle yanıtlar :

“İlimizde sinek savaşından önce 2.571.814.533 adet sinek bulunduğu saptanmıştır. Sinek savaşı sırasında bunlardan 1.138.925.678 adeti itlaf edilmiştir. Geride 1.623.178.861 adet kaldığı anlaşılmıştır. Aradaki fark savaş sırasında yeniden yumurtadan çıkan sineklerden meydana gelmektedir. Bilgilerine sunulur!” Bu yazıyı yolladıktan sonra Başhekim başka bir yere sürüleceğini beklerken, Bakanlıktan yeni bir yazı gelmiş: “Sinekle savaşın ilinizde başarılı olduğu görülmüştür yalnız yeni sürfelerin de itlafı için de çalışılmasını rica ederim.

Not: Geçen yıl gönderilen raporda, geçen yılki savaş sonunda mevcut sinek miktarı 2.000.000.000 gösterilmişti. Sizin bildirdiğiniz rakamla aradaki farkın açıklanmasını…

Bürokratlar’da Maliye Müfettişleri, uzmanlar, birçok bakanlıkların müfettişleri ve konrolörlerin bilgi, görgü ve uzmanlıklarını artırmak için bir yıl süreyle yurt dışına gönderildiği yazıyor. Kitaptaki önemli yerlerden birisi de Bakanlarla yüksek bürokrat ilişkilerinin anlatıldığı kısım. Bu konu güncelliğini hala koruyor.

Bakan Yüksek Bürokrat İlişkileri

Bakan ve yüksek bürokrat ilişkilerine dair iki farklı görüş ayrılığı vardır. Kimine göre müsteşarlar ve genel müdürler tarafsız devlet memurlarıdır. Bunların politikaya sokulmaması gerekir. Çünkü bu memurlar devleti ayakta tutarlar. Örnek olarak da Üçüncü Fransa Cumhuriyeti döneminde sürekli hükümet değişikliği nedeniyle politik kargaşanın olduğu zamanda Frasa’yı batmaktan bu memurların kurtardığı söylenir.

Buna karşı görüşte olanlar ise müsteşar ve genel müdürlerin, yalnız bürokrat değil, hükümetin politikasının da uygulayıcısı durumunda olduklarını, bakanın en yakın çalışma arkadaşlarını seçme hakkının bulunması gerektiğini söylerler. Örnek olarak da A.B.D gösterilir. Bilindiği gibi orada da, Başkan değişince, hemen bütün bürokratlar değişir.

Yazar burada konuyu genişletir. Sorun şudur, bir kere genel müdür ya da müsteşar olan kişi o istemeden artık görevden alınamaz. Onu ikna etmek için daha iyi görevler teklif edilir. Bakan ile aralarında güç mücadelesi ortaya çıkabilir.

Kitapta rüşvet, adam kayırma, kişisel çıkarlar için devlet imkanlarını kullanma veya işleri yokuşa sürme gibi üzücü örnekler var. Bunun benzer örneklerinin dünyada da görülmesi söz konusu. Örneğin kimi OECD heyetleri, yıllık toplantı ücretlerini almak ve yurt dışı tatili sağladığı için ellerindeki basit işleri nihayete erdirmiyorlar.

Dil Sorunu

Kitaptan son aktaracağım yer burası. Yazar Bürokratlar’da dış ilişkilerde dil konusunda şu gözlemlerini aktarıyor. Dil bilmek ne kadar önemli? Dil bilmek özellikle yurt dışında bulunan bürokratlar için çok önemli fakat sadece  dili iyi bilmek yeterli değil. Neyi nasıl konuşacağını bilmenin dili çok iyi konuşmaktan çok daha iyi olduğunu ve diğer ülkelerin temsilcilerinin dili iyi konuşanları değil, dili iyi konuşamasa da ilgi çekici bir konu hakkında konuşan kişinin dikkate alındığını aktarıyor yazar.

Bürokratlar kitabının sonunda bir de aynı isimde tiyatro var. Kitabı buradan alabilirsiniz. Devletin işleyişi hakkında kafanızda bir şablon oluşmasını sağlayacak bir kitap. Özel sektör ile devletin kesişmesi ve siyasetin her şeyin önüne geçme gücü hakkında ilginç bilgiler yer alıyor.

Yazar Admin

Öğretmen, sosyal bilimler meraklısı, sadeleştirme uzmanı.

Bir Cevap Yazın